Dr Alicja Maciesiak
Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach

Calypso^®

Calypso^® 480 SC to nowoczesny środek owadobójczy z grupy chloronikotynyli, jego substancją aktywną jest tiachlopryd. Wobec szkodników działa kontaktowo i żołądkowo, natomiast w roślinie – systemicznie, tzn. po naniesieniu na liście wnika do rośliny, gdzie jest transportowany w tkankach przewodzących. Preparat jest nieszkodliwy dla pszczół i innych owadów zapylających, selektywny lub częściowo selektywny dla wielu owadów pożytecznych. Okres karencji na drzewach owocowych wynosi 14 dni. W przypadku tego środka nie obowiązuje okres prewencji dla pszczół, ludzi oraz zwierząt, z tego też względu jest on zalecany szczególnie w uprawach amatorskich, gdzie na małej powierzchni występuje wiele gatunków oraz odmian roślin. Można nim opryskiwać rośliny znajdujące się obok roślin kwitnących.

Preparatem Calypso, zgodnie z obowiązującą etykietą rejestracyjną, opryskujemy jabłonie, grusze oraz wiśnie. Środek ten jest obecnie stosowany w stężeniu 0,03-0,04% (3-4 ml preparatu w 10 l wody) do zwalczania mszycy jabłoniowo-babkowej, gatunku, który wyrządza na jabłoni największe szkody: larwy i osobniki dorosłe wysysają soki z liści, pędów i zawiązków owocowych. Uszkodzone liście bardzo mocno się skręcają, wzrost porażonych pędów zostaje zahamowany, a zawiązki ulegają silnej deformacji i pozostają na drzewie – w formie zbitych gron – aż do zbiorów.



Najlepsze wyniki uzyskujemy w początkowym okresie występowania tej mszycy, gdy liście nie są jeszcze silnie skręcone, dzięki czemu ciecz opryskowa znacznie łatwiej dociera do miejsc, w których przebywają szkodniki. Należy nadmienić, że preparat Calypso^® w stosunku do tego gatunku mszycy działa głównie żołądkowo, musi zatem najpierw wniknąć do tkanek roślin, skąd pobierają go żerujące osobniki. Z tego też powodu na efekty opryskiwania musimy poczekać nieco dłużej, najczęściej około 5-7 dni. Preparat wykazuje dużą skuteczność również w zwalczaniu mszyc nalatujących i zasiedlających drzewa już po opryskiwaniu – pobiorą one znajdujący się w roślinie preparat i zginą.

Do usuwania innych gatunków mszyc, takich jak mszyca jabłoniowa lub jabłoniowo-zbożowa, stosujemy Calypso^® w stężeniu 0,02% (2 ml w 10 l wody). Ponieważ owady te nie skręcają mocno liści, ich zwalczanie jest mniej kłopotliwe – ciecz opryskowa bez problemów dociera do pożądanych dla nas miejsc.

Optymalne stężenie preparatu do zwalczania owocnicy jabłkowej i toczyka gruszowiaczka wynosi 0,02% (2 ml w 10 l wody). Larwy owocnicy jabłkowej wylęgają się pod koniec opadania płatków kwiatowych i wgryzają do młodych zawiązków, a następnie je wyjadają – uszkodzone zawiązki mają małe, okrągłe otwory z wydostającymi się z nich gruzełkowatymi odchodami o zapachu pluskwy. Część larw żeruje w zawiązkach płytko pod skórką owocu, tworząc blizny, które następnie korkowacieją, opasując cały owoc. Stan zagrożenia przez ten gatunek, który w ogrodach działkowych i w sadach przydomowych może zniszczyć nawet 50-80% zawiązków, winniśmy oceniać co roku. W tym celu należy zawieszać na drzewach białe pułapki lepowe. Jeżeli na działce sąsiadują ze sobą jabłonie znacznie różniące się terminami kwitnienia, powinniśmy umieścić jedną pułapkę na odmianach wcześniej kwitnących, a drugą na odmianach zakwitających później. Pułapki zawieszamy w sadzie tuż przed fazą różowego pąka kwiatowego, gdyż w tym właśnie czasie rozpoczyna się lot owadów dorosłych owocnicy.





Dwadzieścia odłowionych osobników w jednej pułapce do końca kwitnienia oznacza, że został przekroczony próg szkodliwości i koniecznie trzeba przeprowadzić zabieg zwalczający, najlepiej pod koniec opadania płatków kwiatowych.

Zastosowanie w tym terminie preparatu Calypso^® pozwala na równoczesne zwalczanie toczyka gruszowiaczka, którego larwy (z pierwszego pokolenia) wylęgają się właśnie pod koniec opadania płatków. Toczyk gruszowiaczek zaliczany jest do grupy szkodników minujących liście. W ciągu roku występują dwa pokolenia tego szkodnika: larwy wgryzają się do wewnątrz liści jabłoni i żywią miękiszem, w wyniku czego powstają uszkodzenia – miny. Drugie pokolenie zwalczamy w okresie intensywnego lotu motyli, który rozpoczyna się najczęściej w drugiej dekadzie lipca.

W okresie wczesnowiosennym preparat Calypso^® może być z kolei stosowany (w stężeniu 0,03% – 3 ml w 10 l wody) do zwalczania kwieciaka jabłkowca. W uprawach amatorskich szkodnik ten uszkadza nawet 40-50% pąków kwiatowych. Jego zwalczanie przeprowadza się w fazie pękania pąków. Ponieważ Calypso^® jest skuteczny już w temperaturze powyżej 10°C, celowe może być jego zastosowanie do walki właśnie z tym szkodnikiem. Środek ten, użyty w stężeniu 0,04% (4 ml w 10 l wody), zwycięsko wyjdzie z pojedynku także z owocówką jabłkóweczką, której liczebność i szkodliwość w ostatnich latach wyraźnie wzrasta. Larwy tego szkodnika powodują robaczywienie owoców. W ciągu roku mamy do czynienia z dwoma pokoleniami owocówki. Dynamika lotu motyli rokrocznie, a nawet w poszczególnych siedliskach jest inna, rozpoczyna się on wkrótce po przekwitnięciu jabłoni.

W pierwszym pokoleniu występują zazwyczaj dwa okresy intensywnego lotu motyli. Liczba wykonanych opryskiwań zależy od liczebności szkodnika – owocówka uszkadzająca co roku znaczny procent owoców wymaga co najmniej dwóch zabiegów zwalczających w okresie występowania pierwszego pokolenia. Pierwszy zabieg wykonujemy zwykle w pierwszej dekadzie czerwca, drugi – w trzeciej dekadzie czerwca lub na początku lipca. Opryskiwanie przeciwko drugiemu pokoleniu przeprowadza się tylko na odmianach późnych, najczęściej na przełomie lipca i sierpnia. Pomocne w wyznaczaniu tych terminów są pułapki feromonowe. W uprawach amatorskich wystarczy zawiesić na drzewie jedną pułapkę, zaraz po przekwitnięciu jabłoni, po czym systematycznie, najlepiej 2-3 razy w tygodniu, liczyć i zapisywać liczbę odłowionych motyli. Dzięki temu możemy się zorientować, kiedy występują okresy intensywnego lotu motyli. Zabiegi zwalczające przeprowadza się w okresie lotu motyli i składania jaj, ewentualnie w fazie rozwoju jaj (tzw. „czarna główka”). Calypso^®, który wykazuje działanie jajobójcze oraz zwalcza wylęgające się gąsienice, należy stosować w okresie masowego lotu motyli i składania jaj.

Preparatu Calypso^® w stężeniu 0,04% (4 ml w 10 l wody) można użyć również do zwalczania zwójkówek liściowych oraz innych gąsienic zjadających liście jabłoni. Lepsze działanie środek ten wykazuje w stosunku do najmłodszych gąsienic. Na drzewach wiśni z kolei Calypso^® (w stężeniu 0,04% – 4 ml w 10 l wody) sprawdza się w walce z mszycą wiśniowo-przytuliową. Mszyce na wiśni są uznawane za wektory chorób wirusowych i dlatego należy je eliminować już na początku występowania, zaraz po ich zauważeniu. Choć preparat Calypso^® jest skuteczny w bojach z wieloma szkodnikami, nie powinien być stosowany – na tych samych roślinach – częściej niż dwa razy w sezonie wegetacji. Istotną kwestią jest zatem rozsądne przeprowadzanie oprysków. Winniśmy się na nie decydować przed kwitnieniem drzew – w celu jednoczesnego zwalczania kwieciaka jabłkowca oraz mszyc, pod koniec opadania płatków kwiatowych – celem równoczesnego zwalczania owocnicy jabłkowej, toczyka gruszowiaczka oraz mszyc, jak również w okresie późniejszym, kiedy szczególnie groźne stają się owocówka jabłkóweczka, zwójkówki oraz mszyce. Ze względu na wysoką skuteczność oraz bezpieczeństwo dla pszczół, preparat Calypso^® zasługuje na powszechne stosowanie w uprawach amatorskich.